LATIHAN PENERBANGAN DALAM TUDM

LATIHAN PENERBANGAN DALAM TUDM
Oleh: Mejar Ramli Abdul Rahim (B)

Tarikh 14 Disember 1961 adalah hari yang bersejarah bagi Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM) kerana pada hari tersebut Menteri Pertahanan pada ketika itu Dato’ Abdul Razak Hussien telah menyampaikan sayap kepada juruterbang pertama yang dilatih oleh Sekolah Latihan Penerbangan di pangkalan udara Sungai Besi.

Mereka yang telah menerima sayap penerbangan ialah Pilot Officer Arthur Cheah, Pilot Officer Ahmad Idris, Pilot Officer Chuah Nee Wah dan Pilot Officer Gopal Ramdas yang merupakan juruterbang perintis yang dilatih di dalam negeri iaitu sejak Sekolah Latihan Penerbangan di tubuhkan  dalam bulan Disember 1958.

Sebagai sebuah angkatan udara yang masih muda pada ketika itu jurulatih penerbangan adalah terdiri daripada juruterbang  Royal Air Force (RAF) yang dipinjamkan kepada kerajaan Persekutuan bagi mengendalikan latihan penerbangan dengan menggunakan pesawat latihan daripada jenis Chipmunk.
Dalam bulan Jun 1962 di bawah kepimpinan Squadron Leader L J Otley Sekolah Latihan Penerbangan telah mengalami perubahan dengan penggunaan pesawat baru Piston Provost T 51/53 untuk menggantikan pesawat Chipmunk yang digunakan sejak 1958.

Sekolah Latihan Penerbangan mencatatkan sejarah apabila pada bulan September 1963 seiring dengan pembetukan Malaysia buat pertama kalinya mempunyai jurulatih penerbangan yang terdiri daripada anak tempatan iaitu Flight Lieutenant S P Welch dan Flight Lieutenant Lawrence Phong.
Latihan penerbangan telah dipindahkan ke TUDM Alor Setar pada 1  Julai 1964 dan Sekolah Latihan Penerbangan telah dipimpin oleh pegawai pinjaman RAF iaitu Squadron Leader F J Woodard yang juga merupakan Pegawai Memerintah TUDM Alor Setar.

Kursus latihan penerbangan di Alor Setar pada 12 September 1964 dan Sekolah Latihan Penerbangan seterusnya mengendalikan latihan lanjutan penerbangan dengan kehadiran pesawat Dove bagi melatih juruterbang yang telah mendapat sayap penerbangan setelah melalui latihan penerbangan  dan lulus sebelum latihan peralihan kepada pesawat lain yang akan dikendalikan oleh skuadron penerbangan.

Pada bulan Jun 1972 pesawat Piston Provost yang telah digunakan untuk melatih 120 orang juruterbang TUDM sepanjang 10 tahun perkhdimatannya telah digantikan dengan pesawat Bulldog manakala pada tahun 1975 pesawat Dove telah digantikan perkhidmatannya dengan pesawat Cessna 402B untuk digunakan dalam latihan penerbangan lanjutan.

Untuk melatih juruterbang helikopter TUDM telah menghantar mereka ke Perancis bagi mengendalikan helikopter Alouette III yang telah dibeli pada tahun 1963 dan diantara juruterbang perintis helikopter tersebut ialah Pilot Officer Abdul Kadir, Pilot Officer Abdul Ghani Aziz, Pilot Officer Terry Loh dan Pilot Officer Derek Martin.

Sebelum TUDM mempunyai pusat latihan sendiri untuk melatih juruterbang helikopter ia telah menghantar pelatih juruterbang ke South East Asia Helicopter (SEA Helicopter) sebuah syarikat swasta pada 1970 sehingga 1975 iaitu selama lima tahun dan mereka mengendalikan pesawat Bell sebelum menjalani latihan peralihan pesawat Alouette III atau helicopter Nuri.

Sebagai persefahaman dan persahabatan antara Malaysia dan Indonesia, pada 1970 pelatih juruterbang TUDM telah dihantar ke Madiun, Indoensia untuk menjalani latihan penerbangan dan mereka yang menjadi perintis menjadi anak didik Tentera Nasional Indonesia – Angkatan Udara (TNI-AU) ialah Pilot Officer Anwar Aman, Pilot Officer Ridzwan Salleh, Pilot Officer Abdul Mansor Manan, Pilot Officer Adnan dan Pilot Officer Taha Ridhuan.

Bagi latihan jururulatih penerbang TUDM pada mulanya menghantar juruterbangnya untuk mendapat latihan di luar negeri seperti di United Kingdom, India, Australia dan Indonesia sebelum ia mempunyai pusat latihannya untuk melatih jurulatih penerbangnya sendiri.

Pada 1966 TUDM juga menghantar juruterbangnya ke luar negeri apabila ia mendapat pesawat baru di dalam inventorinya seperti apabila ia membeli pesawat Caribou daripada Canada maka juruterbang perintisnya di hantar ke negara berkenaan iaitu Squadron Leader Omar Saman, Flight Lieutenant Arthur Cheah, Flight Lieutenant Gopal Ramdas dan Flying Officer Peter Lai bagi menjalani latihan pengendalian pesawat berkenaan.

Apabila TUDM mendapat pesawat jet pemintas Sabre pada 1969 hadiah daripada kerajaan Australia juruterbang perintis pesawat berkenaan telah dilatih oleh juruterbang Royal Australian Air Force (RAAF) yang berpangkalan di Butterworth iaitu Pilot Officer Amirul Ghani, Pilot Officer Jaafar Ismail, Pilot Officer Cheng Tiam Bow, Pilot Officer Low Kok Yee dan Pilot Officer Chow Yoon Seng.

Apabila TUDM membeli pesawat MiG-29N,  pada 1995 ia telah menghantar juruterbang perintisnya ke Rusia iaitu Lt Kol Rodzali, Mej Achbal Samad, Mej Affendy dan Mej Gary Stewart dan ke India pula Mej Ahmad Najhan, Mej Kamaruzaman, Lt Kol Ansar Majeth dan Mej Halim Othman sebelum pesawat yang dibeli daripada Russia tiba di Malaysia.

Untuk latihan mengendalikan pesawat CN235 yang dibeli daripada Indonesia ia dilengkapkan dengan kelengkapan simulator untuk juruterbang pesawat berkenaan menjalani latihan sebelum menerbangkan pesawat sebenar.

Simulator merupakan sebahagaian daripada pakej latihan kerana ia akan menjimatkan kos latihan penerbangan sebenar di samping pengukuhan fasa darat (ground school) dan ia dilakukan juga untuk menerbangkan pesawat pejuang seperti pengunaan simulator pesawat Hawk.

Latihan asas yang diberikan pada fasa darat (ground school) adalah pendedahan bakal juruterbang kepada subjek yang bersangkut paut dengan pengenalan pesawat, aerodinamik, kejuruteraan, teori penerbangan, kaji cuaca, airmanship, navigasi sebelum latihan penerbangan dapat dijalankan.

Pelatih juruterbang mestilah mempunyai ketahanan mental dan fizikal justeru mengendalikan pesawat tentera berbeza dengan mengendalikan pesawat awam walaupun teorinya adalah sama  tetapi daerah operasi mereka adalah berbeza kerana menjadi juruterbang tentera bererti menjadi juruterbang perang.

Pelatih akan didedahkan dengan pergerakan dan operasi yang mencabar dan penerbangan ketenteraan bukan sahaja bermakna penerbangan daripada point A ke point B tetapi penerbangan ketenteraan akan melakukan lebih daripada kondisi biasa apatah lagi jika penerbangan melalui ruang angkasa daerah konflik yang mengundang risiko.

TUDM telah melalui pelbagai sejarah baik semasa di awal usianya ketika Darurat melanda negara sebelum merdeka, zaman Konfrantasi, zaman insurgensi komunis kedua dan juga penglibatan TUDM di peringkat global telah mematangkan TUDM baik pada masa aman atau ketika negara dilanda ujian daripada unsur luaran.

Ketrampilan juruterbang TUDM yang mendapat latihan yang mantap sejak ia ditubuhkan pada 1958 memang tidak dapat dinafikan dan pengalaman juruterbang TUDM turut dimanfaatkan oleh industri penerbangan awam setelah mereka menamatkan perkhidmatan mereka dengan TUDM.

Jika pada awal usianya para juruterbang hanya mempunyai kelulusan minimum kini juruterbang terbang TUDM terdiri daripada mereka yang mempunyai diploma atau ijazah daripada institusi pengajian tempatan atau luar negeri dan kini produk institusi latihan Angkatan Tentera Malaysia seperti Univerisiti Pertahanan Nasional Malaysia kini mengeluarkan produk yang boleh mengisi kerjaya juruterbang TUDM.

Kolej Tentera Udara itu sendiri melahirkan graduan ijazah dan produknya adalah bakal menjadi juruterbang TUDM sebagai aspirasi untuk melahirkan generasi juruterbang yang menjadi penerus penggerak organisasi pertahanan sebagai benteng kedaulatan negara.

PESAWAT PENGANGKUT TUDM

EVOLUSI PESAWAT PENGANGKUT TUDM DARI TWIN PIONEER KE C-130
Oleh: Mejar Ramli Abdul Rahim (B)

Sejarah pesawat pengangkut Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM) bermula dengan ketibaan pesawat Twin Pioneer yang dibeli oleh kerajaan Persekutuan Tanah Melayu pada 17 April 1958 yang mendarat di lapangan terbang Royal Air Force (Tentera Udara Diraja British –RAF ) Sungai Besi yang disambut oleh Perdana Menteri Tengku Abdul Rahman Putra Al –Haj.

Pembelian pesawat tersebut adalah persediaan bagi menubuhkan pasukan Tentera Udara Diraja Persekutuan sebaik sahaja Ordina Tentera Udara 1958 diluluskan oleh Parlimen Persekutuan pada hari Isnin 2 Jun 1958 setelah draf undang-undang untuk menubuhkan angkatan udara bagi sebuah Negara yang baru merdeka dibentangkan dan diluluskan.

Kehadiran pesawat Twin Pioneer yang kemudiannya diberi nama lang Raja Wali adalah mukadimah kepada operasi pesawat tentera untuk digunakan sebagai pesawat pengangkut tentera dan penerbangan komunikasi dan juga untuk Orang-orang Kenamaan (VIP) Negara. Negara masih di dalam era Darurat dan kehadiran Raja Wali turut menyumbangkan khidmat dalam menangai ancaman komunis justeru sejak 1948 setelah Darurat diisytiharkan, operasi udara sebahagian besar telah dilaksanakan oleh pesawat RAF yang berpangkalan di Singapura.

Raja Wali telah digunakan untuk membawa pasukan keselamatan ke daerah operasi dan pendalaman dan juga ia terlibat dalam operasi menggugurkan risalah ke atas kawasan pengganas komunis di samping tugas “Air Broadcasting” bagi memujuk pengganas komunis meninggalkan perjuangan mereka. Selama 17 tahun pesawat Twin Pioneer dikendalikan oleh No 1 Skuadron dan juga No 8 Skuadron yang ditubuhkan pada 1 Mac 1966 , jumlah pesawat telah ditambah bilangannya untuk dikendalikan oleh kedua-dua skuadron mengangkut anggota tentera, kargo, MAEVAC, CASEVAC dan juga BODEVAC .

Apabila Malaysia ditubuhkan pada 16 September 1963 dan Indonesia melancarkan KONFRANTASI, pesawat Twin Pioneer turut terlibat dalam pelbagai operasi ketenteraan bagi menangani ancaman ke atas kedaulatan Negara untuk menggerakkan trup di Semenanjung serta Sabah dan Sarawak. Dalam proses perkembangan sistem pengangkutan udara, peswat Cessna 310F (Terok) dan Dove dibeli untuk dikendalikan oleh No 2 Skuadron pada Januari 1962 dan pesawat Heron digunakan oleh skuadron berkenaan sehingga 1971.

 Bagi menampung keperluan pengangkutan jarak sederhana di antara Semenanjung dan Sabah dan Sarawak, No 4 Skuadron telah ditubuhkan dan skuadron berkenaan dilengkapi dengan pesawat Dart Herald Page 401 dan pesawat berkenaan telah terlibat dengan banyak operasi seperti pengguguran daripada udara dan juga semasa operasi banjir.

Pesawat Dart Herald turut terlibat dalam operasi semasa zaman Konfrantasi dan juga penerbangan khas seperti membawa pulang kaki tangan kedutaan Malaysia di Saigon apabila Amerika kalah perang di Vietnam pada 1975.


Bagi kepentingan pengangkutan di kawasan pendalaman yang mempunyai landasan rumput dan kawasan yang terhad terutamanya di Sabah dan Sarawak, pesawat Caribou DHC (STOL) diperlukan dan sebanyak empat buah jenis tersebut telah dihadiahkan oleh kerajaan Canada sementara jumlah yang lain dibeli untuk kegunaan No 8 Skuadron di Labuan. Pesawat Caribou tiba di Malaysia pada 15 Mei 1966 dan fleet berkenaan beroperasi selama 22 tahun dan merupakan pesawat yang tahan lasak dan banyak digunakan untuk membantu Tentera Darat melaksanakan operasi mereka baik di Semenanjung mahupun di Sabah dan Sarawak.

Dalam proses pemodenan TUDM turut menerima pesawat eksekutif jet yang dibeli oleh Jabatan Perdana Menteri iaitu HS 125 pada penghujung 1973 dan pada tahun 1975 pesawat F28 pula memasuki inventori TUDM untuk dikendalikan sebagai pesawat VIP iaitu bagi membawa orang-orang kenamaan.

Pada 17 Julai 1976 pesawat C-130 memulakan perkhidmatannya dengan No 14 Skuadron yang beroperasi daripada pangkalan TUDM Kuala Lumpur sebelum ia dipindahkan ke TUDM Subang untuk melaksanakan operasi pengangkutan jarak jauh.

Pesawat C-130 telah merekodkannya yang cemerlang dan menjadi platform penubuhan Pasukan 10 Briged Para dan sering melakukan latihan penerbangan bagi menggugurkan anggota Tentera Darat di kawasan latihan dan operasi. Pesawat C-130 telah beroperasi di teater global seperti di Bosnia-Hezergobina, Somalia, Kemboja, Timur Timor, Afghanistan dan mana-mana daerah yang berkonflilk bagi mengangkut keperluan dan kelengkapan Angkatan Tentera Malaysia (ATM) yang terlibat dengan tugas pengaman di bawah panji-panji Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu.

TUDM juga terlibat dengan latihan di luar Negara yang melibatkan pesawat pengangkut C-130 seperti di Alaska yang melibatkan tentera Amerika dan juga penerbangan ke Negara bekas Kesatuan Soviet.

TUDM turut terlibat untuk melaksanakan tugas kemanusian untuk membawa sumbangkan rakyat Malaysia seperti makanan dan pakaian kepada Negara-nagara yang ditimpa bencana seperti ribut dan gempa bumi seperti di Iran, Indonesia, Pakistan dan Afghanistan dan tugasan tersebut dikendalikan oleh krew pesawat C-130.

Pesawat C-130 pernah diterbangkan mengelilingi dunia untuk membawa tiang layar bagi pelayar Negara Dato Azhar yang mendapat musibah berhampiran Falklands dan ia merupakan penerbangan yang bersejarah pada April 1996.

Khidmat pesawat Caribou telah digantikan oleh pesawat CN 235 buatan syarikat Industri Pesawat Terbang Nusantara Bandung Indonesia pada 1999 untuk dikendalikan oleh No 21 Skuadron Subang dan kemudiannya berpindah ke Kuching pada Julai 2007 dan dikendalikan oleh No 1 Skuadron.

Tiga buah pesawat PC-130 yang pernah digunakan sebagai pesawat peninjau maritim telah bertukar peranan untuk di jadikan pesawat Tanker untuk membawa minyak bagi pengisian minyak di udara untuk pesawat pejuang. TUDM akan terus dipertingkatkan dan pesawat baru yang lebih canggih akan berada di dalam inventori TUDM menjelang 2015 sebagai salah satu komitmen dan khidmat TUDM sebagai benteng pertahanan Negara.

Kehadiran pesawat TUDM di persada antarabangsa bukan sahaja telah menaikkan nama TUDM tetapi juga nama ATM dan seterusnya menjadi kebanggaan Negara.

MUZIUM TUDM

MUZIUM TUDM MERAKAM SEJARAH
PENERBANGAN KETENTERAAN
Oleh: Mejar Ramli Abdul Rahim (B)

Sejarah penerbangan ketenteraan di negara ini bermula pada 1936 apabila penjajah British mewujudkan Straits Settelments Volunteer Air Force (SSAVF) yang dilengkapkan dengan pesawat Hawker Audax dan dikendalikan oleh Tentera Udara Diraja British – Royal Air Force (RAF) yang telah mengembangkan sayapnya di Timur Jauh.

 Operasi awal penerbangan ketenteraan dipelopori RAF yang menempatkan pesawat-pesawatnya sebelum Perang Dunia Kedua di pangkalan RAF Sungai Besi dan operasinya terencat apabila Jepun melanggar Tanah Melayu dan pangkalan berkenaan diambil alih dan digunakan oleh Tentera Udara Jepun sehingga peran tamat pada 1945.

 Sebagai pangkalan yang bersejarah yang menyaksikan kelahiran Tentera Udara Diraja Persekutuan pada 1958 dan seterusnya bertukar nama menjadi Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM) justeru penubuhan Malaysia pada 16 September 1963, pemilhan Pangkalan IUdara Sungai Besi sebagai lokakasi Muzium TUDM memanglah bertepatan dengan sejarahnya yang panjang.

 Muzium TUDM telah dirasmikan oleh Panglima Angkatan Tentera Jeneral Ghazali Mohd Seth pada 1985 dan ia dibuka untuk tontonan dan kunjungan orang ramai untuk menghayati sejarah penerbangan ketenteraan di Negara ini.

ini menempatkan pelbagai jenis pesawat tentera yang dimiliki TUDM termasuk pesawat yang dihadiahkan oleh RAF iaitu Harvard Trainer yang pernah beroperasi dan dikendalikan oleh Malayan Auxiliary Air Force sekitar 1950an

 Pesawat pertama Raja Wali yang menjadi aset awal TUDM dipamerkan justeru ia adalah mercu tanda operasi pesawat tentera yang pertama bagi sebuah Negara yang merdeka yang dibeli daripada kerjaaan British dan ia telah diserahkan kepada Pesuruhjaya Tinggi Tanah Melayu di Scotland pada 1958.

 Pesawat lain yang dipamerkan ialah Chipmunk, Single Pioneer, Alouette III, Cessna 310 (Tirok), Dove, Heron, Piston Provost, Caribou, Albatross, Bulldog, Bell 47, Tebuan, Sabre, Skyhawk, MB 339 Aermacchi, F-5E dan Wasp kepunyaan Tentera Laut DiRaja Malaysia (TLDM) termasuk sebuah kenderaan perisai yang pernah digunakan untuk pertahanan darat.

 Sebagai muzium yang merakamkan sejarah penerbangan ketenteraan di Negara ini ia turut mempamerkan sejarah penerbangan sepanjan satu abad yang bermula di Eropah dan Amerika dan juga era sebelum Perang Jepun dan pasca perang termasuk aktiviti semasa zaman Darurat 1948-1960 yang dipelopori oleh RAF di Tanah Melayu.

 TUDM juga turut terlibat semasa Negara menghadapi ancaman Konfrantasi dan pesawat-pesawat TUDM turut digunakan untuk penerbangan ketenteraan seperti membawa anggota tentera ke kawasan hadapan dan operasi perang sarap dan peralatan tesebut dipamerkan untuk tontonan ramai.
Salah satu diorama yang dipamerkan di Muzium ialah mengenai penerbangan pesawat Hercules C-130 yang mengelilingi dunia semasa operasi menghantar tiang layar untuk pelayar Negara yang mengelilingi dunia dengan menggunakan kapal layar.

 Penglibatan operasi TUDM dalam arena global di bawah panji-panji Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) turut mendapat sentuhan seperti di Namibia, Kemboja, Somalia, Bosnia-Heergovina dan daerah konflik yang lain.

 Sepanjang penglibatan Angkatan Tentera Malaysia (ATM) di luar Negara bantuan logistik turut disalurkan oleh pesawat pengangkut Hercuels TUDM melalui penerbangan rutin ke negara-negara yang bergolak turut diberi perhatian.

 Operasi Permaidani untuk membawa pelajar-pelajar Malaysia yang belajar di Mesir ekoran rusuhan di negara berkenaan melibatkan pesawat Hercules TUDM juga dipamerkan sebagai salah satu aktiviti TUDM yang komited dan prihatin terhadap kebajikan akyat.

 Semua misi kemanusiaan di peringkat antarabangsa dipamerkan sebagai salah satu program yang telah menaikkan imej TUDM di peringkat antarabangsa seperti misi bantuan logistik ke negara yang ditimpa tsunami, gempa bumi dan sebagainya sebagai manifestasi hubungan diplomasi dan persahabatan di peringkat antarabangsa.

 Muzium ini menyediakan kemudahan arkib sejarah kepada pelajar institusi pegajian tinggi atau swasta yang berminat untuk membuat kajian mengenai penerbangan ketenteraan di negara ini dan seterusnya menarik minat masyarakat awam untuk menceburkan diri di dalam TUDM.

 Ada juga kumpulan artifak yang terdapat di dalam muzium ini disumbangkan oleh orang awam yang berminat dengan dunia penerbangan dan menyerahkan koleksi peribadi untuk tontonan ramai seperti yang dilakukan oleh Puan Armstrong balu seorang peminat penerbangan daripada Sarawak.

Satu lagi artifak yang menarik ialah tayar kereta Bomba TUDM yang telah terkena periuk api Khmer Rouge semasa TUDM berkhidmat di Kemboja di bawah panji-panji PBB sebagai manifestasi keberanian dan kesediaan TUDM menghadapi sebarang kemungkinan semasa bertugas di bumi asing.

 Sejarah perjuangan TUDM semasa era Darurat pertama dan Insurgensi kedua turut disentuh dan insiden yang terajis yang mengorbankan anak-anak kapal semasa operasi helikoter Nuri akibat ditembak oleh pengganas komunis turut mewarnai pameran di Muzium TUDM.

 Terdapat ruangan untuk mempamerkan jasa dan mereka yang telah bertungkus lumus semasa operasi melawan pengganas komunis dan yang terkorban dalam misi yang murni untuk memastikan negara bebas daripada ideologi komunis dan mereka telah diberi penghormatan dengan anugerah yang sewajarnya seperti Pingat Gagah Berani dan Pingat Tentera Udara.

 Muzium TUDM turut mempamerikan barisan kepimpinan yang telah mengemudikan oirganisasi pertahanan udara negara sejak penubuhannya di tangan pegawai tinggi RAF sebelum ia diambil alih anak Melayu yang pertama iaitu Air Commodore Datok Sulaiman Sujak pada 1967.

satu artifak yang dipamerkan ialah antena radar Marconi S600 yang merupakan peralatan pertama yang dibeli untuk TUDM pada 1970 turut dipamerkan sebagai mukadimah sistem pertahanan udara yang sebelum itu di bawah tanggungjawab RAF di Timur Jauh yang menempatkan stesen radar di Western Hill Pulau Pinang dan Bukit Gombak Singapura.

 Menurut Pengarah Muzium TUDM Lt Kol Nazri Aziz, sejak dibuka kepada orang ramai pada 1985, muzium tersebut telah menjadi tumpuan pengunjung baik daripada pelawat dalam negeri malah oleh pelawat luar negara terutamanya daripda bekas anggota RAF yang pernah berkhidmat di negara ini.

 Menurut beliau ura-ura untuk menubuhkan Muzium TUDM tercetus pada 1984 dan Brigadier Jeneral Datok Muslim Ayob merupakan Pengerusi Muzium TUDM yang pertama manakala Mejar Vincent Pinto merupakan pegawai pengurus muzium yang pertama sehingga 1990.

 Kini Muzium TUDM tercatat dalam senarai tarikan pelancong Kementerian Pelancongan Malaysia dan lokasinya diibu kota mudah dilawati dan di buka setiap hari kecuali hari Jumaat dan kemasukan adalah percuma.